ابو القاسم سلطانى

323

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

داروهاى مقوى و نوشيدن داروهاى سودمند و ادامه آن با پادزهرهاى مناسب ، نوشيدن شير الاغ ، افسنتين ، با فلفل ، جند بيد ستر ، سداب ، شراب صرف يا طلا ، قردمانا ، ميعه سائله ، فلفل با بذر انجره ، روغن برگ غار ، انگدان ، انغوزه و درمان با داروهاى مسموميت ناشى از ترياك درمان شخص مسموم است . . . 3 * . شوكران مشهور به شيكران مىباشد و اين نام به دو گياه داده شده است اول گياهى كه به پارسى دورس يا دورس تفتى و به عربى طحماء و به تركى بالدران ناميده مىشود . . . يونانيها و روميها شوكرآن را قونيون ، قوناريون و بعضى آن را قرامينون ناميده‌اند 4 * . در قانون ابن سينا چاپ بيروت آمده است : " قال ديسقويدوس يسميه اهل جرجان البوط و هو نبات " ؟ ! ساق هذا النبات كساق الرازيانج . . . و در چاپ سنگى تهران . قال ديسقوريدوس ساق هذا النبات كساق الرازيانج . . . مطالب داخل " " اضافه قانون چاپ بيروت اشتباه چاپى است چه در سرتاسر كتاب ديوسكوريد نامى از جرجان يا گرگان نيامده است و " بوط " نيز گياهى است با نام علمى Typhalatifolia . متاسفانه در ترجمه فارسى كتاب قانون كه از چاپ بيروت ترجمه شده است اين اشتباه وجود دارد . ابن سينا مىنويسد : مسيح گويد شوكران از جنس بيش [ اكونيت ] است من [ ابن سينا ] مىگويم كه اين درست نيست و اين اشتباه از آنجا ناشى شده است كه كلمه قونيون يونانى را يكى به شوكران ترجمه كرده و ديگرى گفته كه شوكران نيست و بيش است . شوكران بندآورنده خون و تخديركننده است اگر بر جائى كه موى آن را چيده باشند به‌مالند مانع روئيدن مجدد آن مىشود ، ماليدن آن در نقرس گرم موثر و تسكين‌دهنده درد زهدان مىباشد 5 * . حنوظه گويند و به يونانى قونيون 6 * ، سقونيون ، باريقون ، طفيقون گويند ، اگر از تخم وى اندكى به شراب اضافه كنند به غايت خواب‌آور مىباشد و جانشين شوكران 2 برابر وزنش بذر البنج است 7 * . ماليدن آن به شكم اسهال و خون‌ريزى و ماليدن آن به پيشانى خون‌ريزى بينى را قطع مىكند و اگر ريشه آن را با بذر البيخ از هريك 5 / 17 گرم كوبيده با 150 عدد مويز بزرگ دانه و آب به آتش ملايم جوشانده تا آب آن تبخير شود سپس مويزها را خارج و نگاهدارند و در مواقع لزوم 1 تا 3 عدد آن را بخورند مست‌كننده قوى مىباشد و اسپرم زود خارج نمىشود و بيش از سه عدد خواب‌آور مىباشد . اين مويزها را من [ حكيم مومن ] عمرو ناميده‌ام 8 * . مقدار خوراك برگ شوكران 200 ميلىگرم به صورت حب و مقدار خوراك عصاره افشره شوكران كه بهترين محصولات آن است 50 ميلىگرم مىباشد كه به صورت حب مصرف مىكند و تنتور آن را تا يك گرم داخل پوسيون مىنمايند 9 * . قسمت قابل مصرف : برگ و دانه گياه مىباشد . تركيبات شيميائى : دانه‌هاى خشك محتوى 6 / 20 تا 9 / 24 درصد پروتئين ، 6 / 11 تا 9 / 17 درصد چربى ، آلكالوئيدهاى Coniine كه مهمترين آلكالوئيد گياه مىباشد و حدود 6 / 1 تا 75 / 1 درصد وزن دانه مىباشد ، , Conhydrine Pseudo conhydrine , coniine - Methyl , Ethyl piperidine , Coniceine هم‌چنين , Diosmin